|
apollo
member
REF: 286231
01/15/2008
|
>>
xem chủ đề
Gia huấn ca được nhiều học giả giới thiệu từ hơn 60 năm nay. Nhưng tác giả của nó thì vẫn chưa biết chắc là ai.
1 - « Tập Gia huấn ca (bài hát dạy người nhà) vẫn truyền là của ông (Nguyễn Trãi) soạn ra, nhưng không được chắc lắm.
Lời văn (Gia huấn ca) bình thường giản dị, lưu loát êm ái. Nếu tập ấy thật của Nguyễn Trãi soạn ra, thì văn nôm ta về đầu thế kỷ thứ XV cũng không khác nay mấy, chỉ thỉnh thoảng có một vài chữ nay ít dùng ».
(Dương Quảng Hàm, Việt Nam văn học sử yếu (1941), Xuân Thu tái bản, tr. 271).
Tuy nhiên, ở chỗ khác Dương Quảng Hàm lại viết rằng « Câu tục ngữ « Thương người như thể thương thân » vốn là một câu trong tập Gia huấn ca của Nguyễn Trãi » (tr. 6).
2 - « (Gia huấn ca) gồm mấy bài ca dạy vợ, con, vợ khuyên chồng, khuyên dạy học trò sửa đức, chăm học. Lời văn bình dị, trôi chẩy, viết trên sáu dưới tám, có khi xen câu bảy chữ ; thỉnh thoảng một vài chữ ngày nay ít khi dùng đến, chứng tỏ là một tập văn cổ, song không biết có phải đích thực ông Nguyễn Trãi soạn không.
Dù sao thì truyền từ Nguyễn Trãi cho tới bây giờ, tác phẩm ắt đã bị người đời sau sửa đổi nhiều chữ, nhiều câu, chứ không thể nào giữ vẹn cả trăm phần đúng như nguyên tác ».
(Nghiêm Toản, Việt Nam văn học sử trích yếu (1949), Khai Trí, 1968, tr. 121).
3 - « Những nhà hàng sách ở phường Hàng Gai xưa có khắc một bản Gia Huấn, đề là Nguyễn tướng công Gia huấn, hay là Nguyễn Trãi gia huấn. Tục truyền rằng đó là những bài ca, ông đã đặt ra để dạy con cháu trong gia đình (…).
Nội dung các bài ca lại còn cho ta biết rằng văn viết trong thời còn loạn, chưa có vị vua chính đáng cầm quyền. Vậy có thể là do Nguyễn Trãi soạn hồi đầu Minh thuộc (1406-1417). Tuy nhiên, các chữ cổ, thường thấy trong những bài chắc chắn soạn đời Lê, ở đây thấy rất ít. Vả trong một vài nơi có nói đến các thứ đánh bạc như tổ tôm, tam cúc, chắn, đố mười. Không biết những trò chơi ấy đã có đời Nguyễn Trãi hay chưa ?
Nói tóm lại, ta không có chứng gì nhận chắc quyết lời tục truyền rằng tập gia huấn này là của Nguyễn Trãi. Nếu thật là của ông soạn ra, thì sự sao đi chép lại bởi người đời sau, và nhất là đời Nguyễn, đã làm cho phần văn cổ đã bị chữa đi nhiều rồi ».
(Hoàng Xuân Hãn, Thi văn Việt Nam (1951), Giáo Dục, 1998, tập 3, tr. 59-60).
4 - « Ngoài ra lại có một số tác phẩm nôm tương truyền là của Nguyễn Trãi, nhưng chưa thể khẳng định rằng đúng là của ông. Đó là tập Gia huấn ca và hai bài thơ nôm (bài Tự thán và bài Ghẹo cô hàng chiếu) ».
(Đinh Gia Khánh, Bùi Duy Tân, Mai Cao Chương,
Văn học Việt Nam, Đại Học và Trung Học Chuyên Nghiệp, 1978, tập 1, tr. 348).
Gần đây, xuất hiện một bản Gia huấn ca bằng chữ nôm, của nhà Quan Văn Đường, khắc in năm Đinh Mùi, niên hiệu Thành Thái (1907). Bản này ghi « Lê triều Nguyễn tướng công Gia huấn ca » ở trang đầu và « Nguyễn tướng công Gia huấn » ở trang cuối.
5 - « Phần ai là tác giả (bản Quan Văn Đường) và thân thế và sự nghiệp của tác giả xin để dành lại cho các nhà nghiên cứu và nếu có hoàn cảnh thuận tiện chúng tôi cũng sẽ viết về những điểm đó trong một tác phẩm khác ».
(Vũ Văn Kính, Gia huấn ca,
Trường Hán Nôm Nguyễn Trãi, 1994).
(Trong khi chờ đợi, Vũ Văn Kính đã cho đề tên Nguyễn Trãi là tác giả tập Gia huấn ca của nhà Quan Văn Đường).
Nói tóm lại, từ trước đến nay, chưa có học giả nào đưa ra bằng chứng có tính thuyết phục để công nhận hay phủ nhận dứt khoát Nguyễn Trãi là tác giả Gia huấn ca.
Vì sao các học giả lại thận trọng, nói đúng hơn là lúng túng như vậy ?
Có lẽ chỉ vì cái tên « Nguyễn Trãi gia huấn » đã chỉ rõ Nguyễn Trãi, cái tên « Lê triều Nguyễn tướng công » làm người ta liên tưởng đến Nguyễn Trãi. Ngoài ra, Gia huấn ca (GHC, theo bản của nhà Quan Văn Đường) lại có nhiều câu giống Quốc âm thi tập (QATT, Trẻ, 1995) của Nguyễn Trãi :
Bữa thường dù dưa muối mặc lòng (GHC)
Bữa ăn dầu có dưa muối (QATT)
Ở bầu tròn ở ống thì dài (GHC)
Ở bầu thì dáng ắt nên tròn (QATT)
Ắt đã tròn bằng nước ở bầu (QATT)
Ngồi ăn mãi non mòn núi lở (GHC)
Làm biếng ngồi ăn lở núi non (QATT)
Làm biếng hay ăn lở non (QATT) …
khiến cho các học giả nghĩ rằng Nguyễn Trãi là tác giả Gia huấn ca.
Nhưng đồng thời, Gia huấn ca lại có nhiều chữ, nhiều thành ngữ quen thuộc của ngày nay như « giàu vì bạn, sang vì vợ », « khôn ba năm, dại một giờ », « giàu ba họ, khó ba đời », « vắt cổ chày ra nước », « miếng khi đói gói khi no ». Thậm chí có cả « một bồ dao găm » v.v. làm cho các học giả phải nghi ngờ, không tin chắc rằng Nguyễn Trãi là tác giả Gia huấn ca.
(bài này do Nguyễn Dư viết đang trên diễn đàn http://zdfree.free.fr)
|